Delicious facebook RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 39200

خط كوفي

خط کوفی نام خطی از خطوط اسلامی است که منسوب به شهر کوفه بوده و گفته می‌شود که در آنجا شکل گرفته و توسعه یافته است. نخستین نسخه‌های قرآن با این خط نوشته می‌شد. از سدۀ سوم هجری به بعد با فراگیر شدن خط نسخ و دیگر خطوط نوآوری شده، به‌تدریج کاربرد خط کوفی کمتر شد تا اینکه پس از سده پنجم هجری تقریباً کنار گذاشته شد و دیگر آن همه‌گیری پیشین را نداشت و بیشتر کاربرد تزئینی و محدود یافت.

خط کوفی ابتدا، بی نقطه و بدون حرکات (ضمه و کسره و فتحه) و اعراب بود. این نقیصه خواندن این خط را مشکل می ساخت.

ابوالاسود الدؤلی که از فضلا و ادبای معروف کوفی بود، و در خدمت حضرت علی (ع) به اکتساب علوم پرداخته و در جنگ صفین ملتزم رکاب بود و از آن بزرگوار اخذ نحو کرده بود، از برای تسهیل امر خوانندگان قرآن، نقطه را وضع نمود و گمان می رود وی این طریقه را از خطوط کلدانیان و سریانیان اخذ کرده باشد، زیرا این طوایف از همسایگان بین النهرین و بابل بودند و در کتابت آنها نقطه استعمال می شد. به خلاف خطوط میخی و پهلوی ایرانیان و هیروگلیف مصریان و فنیقیان که در کتابت آنان نقطه مستعمل نبود.

خط کوفی در عصر دولت عباسی (132 656 ه. ق) به مرتبه رفیعی از زیبائی در رسم و شکل رسید و انواع خط کوفی از پنجاه نوع متجاوز شد. مشهورترین آنها، کوفی محرر، مشجر، مربع، مدور و متداخل بود. نکته مهم در استفاده از خط کوفی در کتیبه نویسی این است که تابع قواعد اکیدی نبود، بلکه عملاً دست هنرمند را در ابداع و اجرای شکلهای تزئینی آن باز می گذاشت. در ابتدا، حروف به آذین های ساده برگ و گل منتهی می شد. این خط بنا بر سلیقه و توانایی طراح، به روی اصل آن فرعیاتی اضافه می شد، به این معنا که قواعد مفروض به عنوان محور قرار گرفته می شد و دست هنرمند، نقوش و گل و برگهای منشعب از آن فضاهای خالی را پوشش می داد. شکلهای عمده این تزیینات عبارت بودند از: ادامه حروف به صورت برگ، گل، بافته، گره خورده، به هم تابیده، در هم پیچیده شده، شکل سر انسان، یا حیوان.

  • با همه این تفضیلات خط کوفی از نظر تاریخ نگاران، به دو دسته بزرگ تقسیم می شود:
1 کوفی مغربی
2 کوفی مشرقی

کوفی مغربی خود به انواع قیروانی، تونسی، جزایری، سودانی تقسیم می شد.

کوفی مشرقی عبارت است از شیوه عربی و شیوه ایرانی و شیوه مختلط (که شیوه عربی به اقسام مکی، مدنی، کوفی، بصری، شامی، مصری، تقسيم می گردد.)

خط کوفی ویژگیهای مهمی در هنر ایران دارد. یکی از آن ویژگیها این است که هیچ هنری تا کنون به این حد نه فقط در تزئین معماری آثار مقدس و مهم، بلکه در اشیاء کاربردی زندگی روزمره از خط و تزئینات خطی استفاده نکرده و اصلاً هیچ خطی به اندازه رسم الخط کوفی برای مقاصد تزئینی به این حد، مناسب نیست.

 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :